Thoái hóa khớp là một trong những vấn đề xương khớp phổ biến, thường gặp ở người lớn tuổi, người thừa cân, người lao động nặng, người chơi thể thao cường độ cao hoặc từng có chấn thương khớp. Khi cấu trúc sụn khớp và dịch khớp suy giảm theo thời gian, khả năng vận động có thể bị ảnh hưởng rõ rệt, gây đau, cứng khớp và hạn chế sinh hoạt hằng ngày.
Thoái hóa khớp là gì?
Thoái hóa khớp là tình trạng các mô trong khớp bị phá vỡ hoặc suy giảm dần theo thời gian. Đây là dạng viêm khớp phổ biến, thường ảnh hưởng đến các khớp như khớp gối, khớp háng, bàn tay, cột sống cổ và thắt lưng. Người bị thoái hóa khớp thường gặp tình trạng đau khớp và cứng khớp sau khi nghỉ ngơi hoặc không hoạt động trong một thời gian.
Khi sụn khớp bị bào mòn, bề mặt khớp mất đi sự trơn láng vốn có. Điều này làm tăng ma sát khi vận động, khiến người bệnh cảm thấy đau, khó di chuyển và giảm sự linh hoạt.
Thoái hóa khớp ảnh hưởng đến vận động như thế nào?
1. Gây đau khi di chuyển
Đau là một trong những biểu hiện thường gặp nhất của thoái hóa khớp. Cơn đau có thể xuất hiện trong hoặc sau khi vận động, đặc biệt khi đi bộ lâu, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc mang vác nặng. Mayo Clinic ghi nhận các khớp bị ảnh hưởng có thể đau trong hoặc sau khi vận động.
Khi đau xuất hiện thường xuyên, người bệnh có xu hướng hạn chế vận động, đi lại ít hơn hoặc tránh các hoạt động từng làm bình thường. Điều này lâu dài có thể làm giảm sức cơ và khiến khớp càng kém linh hoạt.
2. Làm khớp bị cứng sau khi nghỉ ngơi
Người bị thoái hóa khớp thường cảm thấy cứng khớp sau khi ngủ dậy, sau khi ngồi lâu hoặc sau thời gian không hoạt động. Tình trạng này khiến các động tác đầu tiên trong ngày trở nên khó khăn hơn, ví dụ như bước xuống giường, đứng dậy khỏi ghế hoặc bắt đầu đi lại.
Cứng khớp có thể làm người bệnh mất nhiều thời gian hơn để “khởi động” cơ thể trước khi vận động bình thường.
3. Giảm biên độ vận động của khớp
Khi thoái hóa tiến triển, khớp có thể mất dần khả năng vận động hết biên độ. Người bệnh có thể khó gập duỗi gối, xoay khớp háng, cúi người, cầm nắm hoặc thực hiện các động tác cần sự linh hoạt.
Mayo Clinic cho biết thoái hóa khớp có thể gây mất độ linh hoạt, khiến người bệnh không thể di chuyển khớp trong toàn bộ phạm vi vận động như bình thường.
4. Gây tiếng lạo xạo, lục cục khi vận động
Một số người bị thoái hóa khớp có thể nghe hoặc cảm nhận tiếng lạo xạo, lục cục, nứt khớp khi đứng lên, đi lại hoặc leo cầu thang. Đây có thể là cảm giác do bề mặt khớp không còn trơn tru như trước. Mayo Clinic mô tả người bệnh có thể cảm thấy cảm giác lạo xạo khi sử dụng khớp, kèm tiếng nổ hoặc lách tách.
Nếu tiếng kêu đi kèm đau, sưng hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá rõ hơn.
5. Ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày
Thoái hóa khớp không chỉ gây khó chịu tại vị trí khớp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi đi bộ, leo cầu thang, ngồi xổm, đứng lâu, xách đồ, làm việc nhà hoặc tham gia các hoạt động thể thao nhẹ.
CDC từng ghi nhận nhiều người trưởng thành bị viêm khớp gặp hạn chế trong các hoạt động hằng ngày như cầm cốc, nâng túi đồ hoặc đi bộ ra xe.
Những khớp nào thường ảnh hưởng đến vận động nhiều nhất?
Thoái hóa có thể xảy ra ở nhiều vị trí, nhưng một số khớp chịu tải trọng lớn thường ảnh hưởng rõ rệt hơn đến khả năng vận động:
Khớp gối: gây khó khăn khi đi lại, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống.
Khớp háng: ảnh hưởng đến dáng đi, khả năng đứng lâu và di chuyển đường dài.
Cột sống thắt lưng: gây đau lưng, hạn chế cúi, xoay người hoặc đứng lâu.
Khớp bàn tay: ảnh hưởng đến cầm nắm, viết, mở nắp chai hoặc thao tác nhỏ.
Làm gì để hỗ trợ duy trì vận động khi bị thoái hóa khớp?
Người có dấu hiệu thoái hóa khớp nên được thăm khám để xác định mức độ và lựa chọn hướng chăm sóc phù hợp. Một số phương pháp thường được khuyến nghị trong chăm sóc xương khớp gồm:
Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp gối và khớp háng.
Tập luyện phù hợp như đi bộ nhẹ, bơi lội, đạp xe chậm hoặc bài tập tăng sức cơ theo hướng dẫn chuyên môn.
Vật lý trị liệu nhằm cải thiện sức cơ, độ linh hoạt và khả năng vận động.
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt như tránh ngồi xổm lâu, hạn chế mang vác nặng, sử dụng giày phù hợp.
Thăm khám chuyên khoa khi đau kéo dài, sưng khớp, cứng khớp nhiều hoặc vận động ngày càng khó khăn.
Vai trò của gel tiêm nội khớp trong hỗ trợ vận động
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc giải pháp hỗ trợ bổ sung dịch khớp bằng các sản phẩm chứa Sodium Hyaluronate. Hoạt chất này có đặc tính tương tự thành phần tự nhiên trong dịch khớp, giúp hỗ trợ bôi trơn bề mặt khớp, giảm ma sát và cải thiện sự linh hoạt khi vận động.
Secjoint là dòng sản phẩm gel tiêm nội khớp với thành phần Gel-B Sodium Hyaluronate, được phát triển nhằm hỗ trợ bổ sung dịch khớp, bôi trơn bề mặt sụn khớp và hỗ trợ vận động linh hoạt hơn. Sản phẩm phù hợp cho các đơn vị y tế, phòng khám và chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc cơ xương khớp.
Kết luận
Thoái hóa khớp có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động thông qua các biểu hiện như đau khi di chuyển, cứng khớp, giảm biên độ vận động, tiếng lạo xạo và khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Việc nhận biết sớm, thăm khám đúng chuyên khoa và kết hợp các phương pháp chăm sóc phù hợp sẽ giúp người bệnh duy trì vận động tốt hơn, hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt lâu dài.
